Jak odpowietrzyć wężownicę w bojlerze? Kompletny poradnik [Krok po kroku + Metody bez odpowietrznika]

* Objawy zapowietrzonej wężownicy: Najczęściej to brak ciepłej wody użytkowej mimo działającego kotła, chłodny bojler oraz charakterystyczne dźwięki, takie jak bulgotanie, szumy czy stukanie w instalacji.
* Najczęstsze przyczyny: Powietrze w układzie pojawia się zazwyczaj po pracach modernizacyjnych, napełnianiu instalacji, w wyniku nieszczelności lub z powodu zbyt niskiego ciśnienia w układzie C.O.
* Bezpieczeństwo jest kluczowe: Przed przystąpieniem do pracy zawsze wyłącz pompę obiegową i odczekaj, aż woda w instalacji nieco ostygnie, aby uniknąć poparzenia.
* Metoda z odpowietrznikiem: Standardowa procedura polega na delikatnym poluzowaniu zaworu odpowietrznika (ręcznego lub automatycznego) aż do momentu, gdy zacznie z niego wypływać sama woda, bez pęcherzyków powietrza.
* Co zrobić bez odpowietrznika? W przypadku braku dedykowanego odpowietrznika, możliwe jest odpowietrzenie poprzez bardzo ostrożne poluzowanie śrubunku na najwyższym punkcie rury zasilającej wężownicę.
* Kluczowe narzędzia: Do pracy przygotuj klucz płaski lub nastawny, śrubokręt, naczynie na wodę oraz suche szmatki.
* Zapobieganie problemom: Regularna kontrola ciśnienia w instalacji, dbanie o jej szczelność oraz montaż odpowietrznika automatycznego to najlepsze sposoby na uniknięcie zapowietrzania wężownicy w przyszłości.

Zimny prysznic w środku zimy, mimo że piec centralnego ogrzewania pracuje pełną parą? To frustrujący scenariusz, który często wskazuje na jeden, powszechny problem: zapowietrzoną wężownicę w bojlerze. Zanim jednak sięgniesz po telefon, by wezwać fachowca, wiedz, że w wielu przypadkach możesz rozwiązać ten problem samodzielnie. Ten kompleksowy poradnik krok po kroku przeprowadzi Cię przez cały proces, od diagnozy po skuteczne odpowietrzenie, nawet w trudniejszych przypadkach, gdy Twój bojler nie jest wyposażony w fabryczny odpowietrznik.

• Dlaczego w bojlerze słychać bulgotanie?
• Bulgotanie, szumy lub stukanie to klasyczny objaw obecności powietrza w instalacji C.W.U. Pęcherzyki powietrza, przemieszczając się wraz z wodą przez wężownicę i rury, generują charakterystyczne dźwięki, świadcząc o zaburzeniu prawidłowego przepływu.
• Skąd mam wiedzieć, że wężownica jest zapowietrzona?
• Głównym symptomem jest zimny lub tylko lekko ciepły bojler, podczas gdy rury doprowadzające gorącą wodę z kotła są gorące. Oznacza to, że gorąca woda nie może swobodnie krążyć w wężownicy z powodu blokady powietrznej.
• Czy odpowietrzenie wężownicy jest trudne?
• Jeśli Twój bojler posiada dedykowany odpowietrznik, proces jest prosty i zajmuje zaledwie kilka minut. W przypadku jego braku, wymaga to nieco więcej ostrożności i precyzji, ale jest jak najbardziej wykonalne dla osoby z podstawowymi umiejętnościami technicznymi.
• Co zrobić, jeśli moja wężownica nie ma odpowietrznika?
• Istnieje alternatywna, choć bardziej zaawansowana metoda, polegająca na delikatnym poluzowaniu śrubunku na rurze zasilającej wężownicę. W dalszej części artykułu szczegółowo opisujemy, jak bezpiecznie przeprowadzić ten proces.
• Czy muszę wyłączać ogrzewanie przed odpowietrzaniem?
• Nie musisz wyłączać całego kotła, ale absolutnie konieczne jest wyłączenie pompy obiegowej obsługującej obieg wężownicy. Zapobiegnie to ciągłemu dostarczaniu powietrza i gorącej wody pod ciśnieniem w miejsce pracy.
• Jak często należy odpowietrzać wężownicę?
• Prawidłowo działająca, szczelna instalacja nie powinna wymagać częstego odpowietrzania. Jeśli problem powraca regularnie (np. co kilka tygodni), jest to sygnał, że w instalacji może znajdować się nieszczelność lub problem z naczyniem wzbiorczym, który należy zdiagnozować i usunąć.
• Czy mogę uszkodzić bojler podczas odpowietrzania?
• Ryzyko jest minimalne, jeśli postępujesz zgodnie z instrukcją i zachowujesz ostrożność. Największym zagrożeniem jest poparzenie gorącą wodą lub zalanie pomieszczenia w przypadku zbyt gwałtownego poluzowania śrubunku.

Dlaczego wężownica w bojlerze się zapowietrza? Najczęstsze przyczyny

Zanim przejdziemy do działania, warto zrozumieć, dlaczego w ogóle dochodzi do zapowietrzenia. Powietrze nie bierze się w instalacji znikąd. Jego obecność to sygnał, że gdzieś w systemie dzieje się coś nieprawidłowego. Z mojego doświadczenia wynika, że najczęściej winowajcą jest jedna z poniższych sytuacji:

1. Prace modernizacyjne lub naprawcze: Każde spuszczanie wody z instalacji C.O. lub C.W.U., na przykład w celu wymiany grzejnika, zaworu czy samej pompy obiegowej, prowadzi do jej ponownego napełnienia. Podczas tego procesu do układu dostaje się duża ilość powietrza, które musi zostać usunięte. Wężownica bojlera, ze względu na swój kształt i często najwyższe położenie w obiegu, staje się naturalną pułapką dla pęcherzyków powietrza.
2. Nieszczelności w instalacji: Nawet mikroskopijne nieszczelności na złączkach, zaworach czy przy grzejnikach mogą powodować zjawisko zasysania powietrza do układu, szczególnie w instalacjach z naczyniem wzbiorczym otwartym. W układzie zamkniętym nieszczelność będzie objawiać się systematycznym spadkiem ciśnienia wody.
3. Nieprawidłowe ciśnienie w układzie: Zbyt niskie ciśnienie w instalacji C.O. typu zamkniętego może sprzyjać wytrącaniu się z wody rozpuszczonych w niej gazów. Utrzymywanie ciśnienia na poziomie wskazanym przez producenta kotła (zazwyczaj 1-1,5 bara „na zimno”) jest kluczowe dla prawidłowego działania całego systemu.
4. Błędy montażowe: Nieprawidłowo poprowadzona instalacja, np. bez zachowania odpowiednich spadków lub z błędnie umiejscowionym naczyniem wzbiorczym, może tworzyć „syfony powietrzne”, które utrudniają naturalne odpowietrzanie się układu.
5. Jakość wody: Woda o wysokiej twardości, podgrzewana do wysokich temperatur, może uwalniać rozpuszczone w niej gazy, które z czasem kumulują się w najwyższych punktach instalacji, w tym w wężownicy bojlera.

Zidentyfikowanie przyczyny jest równie ważne, co samo odpowietrzenie. Jeśli problem będzie się powtarzał, konieczne będzie usunięcie jego źródła.

Zapowietrzona wężownica – typowe objawy, które musisz znać

Symptomy zapowietrzonej wężownicy są na tyle charakterystyczne, że trudno je pomylić z inną awarią. Zwróć uwagę na dwa kluczowe sygnały, które niemal na pewno wskazują na ten problem.

Nierównomierne grzanie wody lub jej brak

To najbardziej oczywisty i irytujący objaw. Kocioł grzewczy pracuje, rury prowadzące do bojlera są gorące, a mimo to woda w kranie jest co najwyżej letnia lub całkowicie zimna. Możesz też zaobserwować, że bojler jest ciepły tylko w dolnej części, a jego góra pozostaje chłodna. Dzieje się tak, ponieważ poduszka powietrzna uwięziona w górnej części wężownicy skutecznie blokuje przepływ gorącej wody z kotła, uniemożliwiając jej oddanie ciepła wodzie użytkowej w zbiorniku.

Słyszalne bulgotanie i szumy w instalacji

Powietrze uwięzione w układzie hydraulicznym nie pozostaje cicho. Podczas pracy pompy obiegowej możesz słyszeć nietypowe dźwięki dochodzące z okolic bojlera lub z rur do niego prowadzących. Może to być:

• Bulgotanie lub przelewanie: Dźwięk przypominający gotowanie się wody.
• Szumy i syczenie: Powietrze przeciskające się przez wąskie przekroje.
• Stukanie lub „strzelanie”: Gwałtownie przemieszczające się duże pęcherze powietrza uderzające o ścianki rur.

Te hałasy to jednoznaczny sygnał, że w Twojej instalacji C.W.U. krąży nie tylko woda, ale również nieproszony gość – powietrze.

Przygotowanie do odpowietrzania – narzędzia i środki ostrożności

Zanim rozpoczniesz pracę, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie. Zapewni to nie tylko sprawny przebieg całego procesu, ale przede wszystkim Twoje bezpieczeństwo.

Lista niezbędnych narzędzi i materiałów

W większości przypadków nie będziesz potrzebować skomplikowanego sprzętu. Przygotuj:

• Klucz płaski lub nastawny: Niezbędny, jeśli będziesz musiał poluzować śrubunek.
• Śrubokręt płaski: Przydatny do obsługi większości odpowietrzników ręcznych.
• Naczynie na wodę: Miska lub małe wiaderko do zebrania wody, która wypłynie podczas odpowietrzania.
• Suche szmatki lub ręczniki papierowe: Do wytarcia rozlanej wody i zabezpieczenia podłogi.
• Rękawice ochronne: Bardzo ważne dla ochrony dłoni przed ewentualnym kontaktem z gorącą wodą.

Bezpieczeństwo przede wszystkim – jak uniknąć poparzenia i zalania?

Pamiętaj, że pracujesz z instalacją, w której może znajdować się woda o temperaturze przekraczającej 60°C. Chwila nieuwagi może skończyć się bolesnym poparzeniem.

Checklista bezpieczeństwa przed rozpoczęciem pracy:

1. Wyłącz pompę obiegową: Znajdź i wyłącz pompę cyrkulacyjną odpowiedzialną za obieg wody w wężownicy. Zazwyczaj jest to osobna pompa lub funkcja wbudowana w kocioł. Unieruchomienie przepływu jest absolutnie kluczowe.
2. Odczekaj chwilę: Daj instalacji kilka, a nawet kilkanaście minut na lekkie ostygnięcie. Woda nie musi być zimna, ale obniżenie jej temperatury z 80°C do 50°C znacząco zmniejsza ryzyko poważnego oparzenia.
3. Zabezpiecz otoczenie: Podłóż szmatki lub folię pod miejscem pracy, aby uniknąć zalania podłogi.
4. Przygotuj naczynie: Ustaw miskę lub wiaderko bezpośrednio pod odpowietrznikiem lub śrubunkiem, który zamierzasz poluzować.
5. Działaj powoli i z wyczuciem: Nie wykonuj gwałtownych ruchów. Zarówno zawór odpowietrznika, jak i śrubunek należy luzować powoli, kontrolując wypływ wody i powietrza.

Jak odpowietrzyć wężownicę w bojlerze? Instrukcja krok po kroku

Poniżej znajdziesz szczegółową instrukcję dla najczęstszego scenariusza, czyli bojlera wyposażonego w odpowietrznik.

Krok 1: Zlokalizuj odpowietrznik i przygotuj miejsce pracy

Odpowietrznik jest zazwyczaj małym, metalowym elementem zamontowanym w najwyższym punkcie instalacji wężownicy. Szukaj go na rurze doprowadzającej gorącą wodę z kotła do bojlera, tuż przy króćcu wejściowym wężownicy. Może mieć formę:

• Odpowietrznika ręcznego: Mały zaworek z pokrętłem lub nacięciem na śrubokręt.
• Odpowietrznika automatycznego: Wygląda jak mała puszka z małym zaworkiem (kapturkiem) na górze.

Po zlokalizowaniu odpowietrznika, przygotuj miejsce pracy zgodnie z zasadami bezpieczeństwa opisanymi wcześniej.

Krok 2: Prawidłowa procedura odpowietrzania z użyciem odpowietrznika

Gdy wszystko jest gotowe, możesz przystąpić do działania:

1. Ustaw naczynie: Umieść miskę bezpośrednio pod wylotem odpowietrznika.
2. Poluzuj zawór: Używając śrubokręta (dla odpowietrznika ręcznego) lub odkręcając kapturek (dla automatycznego), delikatnie poluzuj zawór. Powinieneś usłyszeć charakterystyczne syczenie uchodzącego powietrza.
3. Obserwuj wypływ: Początkowo z odpowietrznika będzie wydostawać się głównie powietrze, a następnie mieszanina powietrza z wodą (plująca i przerywana).
4. Czekaj na ciągły strumień: Kontynuuj odpowietrzanie, aż z zaworu zacznie płynąć jednolity, nieprzerwany strumień samej wody. To znak, że całe powietrze z wężownicy zostało usunięte.
5. Zakręć zawór: Gdy tylko pojawi się czysta woda, zdecydowanym ruchem zakręć zawór odpowietrznika. Nie dokręcaj go ze zbyt dużą siłą, aby nie uszkodzić uszczelki.
6. Sprawdź ciśnienie w układzie: Po odpowietrzeniu sprawdź ciśnienie na manometrze kotła. Spuszczenie nawet niewielkiej ilości wody mogło spowodować jego spadek. Jeśli jest zbyt niskie, uzupełnij wodę w instalacji do zalecanego poziomu.
7. Uruchom pompę i testuj: Włącz pompę obiegową i obserwuj, czy bojler zaczyna się nagrzewać. Wsłuchaj się też w pracę instalacji – hałasy powinny ustąpić.

Co zrobić, gdy wężownica nie ma odpowietrznika? Alternatywne metody

Brak fabrycznego odpowietrznika to częsty problem w starszych instalacjach. W praktyce najczęściej działa wtedy metoda wymagająca większej precyzji, ale nadal jest do wykonania.

Metoda poprzez poluzowanie śrubunku

Uwaga: Ta metoda wiąże się z większym ryzykiem zalania i wymaga szczególnej ostrożności. Wykonuj ją tylko wtedy, gdy czujesz się pewnie i masz przygotowane odpowiednie narzędzia.

1. Zlokalizuj najwyższy śrubunek: Znajdź śrubunek (dwuczęściową złączkę skręcaną dużą nakrętką) na rurze zasilającej wężownicę, w jej najwyższym punkcie. To właśnie tam zgromadziło się powietrze.
2. Przygotuj się na większy wypływ wody: Użyj większego naczynia i miej pod ręką dużo szmatek. Załóż rękawice ochronne.
3. Bardzo powoli luzuj nakrętkę: Używając klucza, BARDZO POWOLI i delikatnie (mówimy o ruchu rzędu 1/8 obrotu) zacznij luzować nakrętkę śrubunku.
4. Słuchaj i obserwuj: Niemal natychmiast powinieneś usłyszeć syk uchodzącego powietrza. To dobry znak. Nie luzuj dalej!
5. Czekaj na wodę: Po chwili z nieszczelności zacznie kapać woda, a potem płynąć małym strumieniem. Gdy syk ustanie, a ze złączki będzie płynąć sama woda, to znak, że wężownica jest odpowietrzona.
6. Szybko dokręć śrubunek: Zdecydowanym, ale kontrolowanym ruchem dokręć nakrętkę śrubunku, uszczelniając połączenie.
7. Sprawdź szczelność: Dokładnie wytrzyj złączkę i obserwuj ją przez kilka minut po uruchomieniu pompy, aby upewnić się, że jest w 100% szczelna.
8. Skontroluj i uzupełnij ciśnienie: Podobnie jak w poprzedniej metodzie, sprawdź i w razie potrzeby skoryguj ciśnienie w instalacji C.O.

Warto pamiętać, że jeśli często borykasz się z tym problemem, najlepszym długoterminowym rozwiązaniem jest zamontowanie odpowietrznika automatycznego. To niewielka inwestycja, która zaoszczędzi Ci pracy i nerwów w przyszłości. Montaż najlepiej zlecić hydraulikowi przy okazji najbliższego przeglądu instalacji.

Różnice w odpowietrzaniu bojlera z jedną a dwiema wężownicami

Coraz popularniejsze stają się bojlery biwalentne, czyli z dwiema wężownicami. Służą one do podgrzewania wody z dwóch różnych źródeł ciepła, np. z kotła gazowego (dolna wężownica) i z kolektorów słonecznych (górna wężownica). Kluczowe jest zrozumienie, że każda wężownica stanowi oddzielny obieg hydrauliczny.

Oznacza to, że:
* Każda wężownica może zapowietrzyć się niezależnie od drugiej.
* Każda powinna mieć swój własny odpowietrznik (lub punkt do odpowietrzenia na śrubunku).
* Jeśli problem dotyczy braku grzania z kotła, odpowietrzasz dolną wężownicę. Jeśli woda nie nagrzewa się z instalacji solarnej, problem leży w obiegu górnej wężownicy.

Procedura odpowietrzania dla każdej z nich jest identyczna, ale musisz poprawnie zidentyfikować, który obieg wymaga interwencji.

Problemy po odpowietrzeniu – co mogło pójść nie tak? (Troubleshooting)

Wykonałeś wszystkie kroki, a bojler nadal jest zimny? A może pojawił się nowy problem? Oto kilka najczęstszych scenariuszy i ich rozwiązania.

• Problem: Wężownica została odpowietrzona, ale bojler nadal nie grzeje.
  • Możliwa przyczyna: Sprawdź, czy na pewno włączyłeś pompę obiegową. Upewnij się też, że wszystkie zawory na drodze do bojlera są otwarte. Czasami problemem może być zapchany filtr siatkowy przed pompą lub awaria samej pompy.
• Problem: Po odpowietrzeniu ciśnienie w instalacji drastycznie spadło.
  • Możliwa przyczyna: To normalne. Uzupełnij wodę w układzie za pomocą zaworu do napełniania, obserwując manometr na kotle, aż osiągnie zalecaną wartość (zwykle ok. 1,2-1,5 bara).
• Problem: Z poluzowanego śrubunku lub odpowietrznika nadal kapie woda po dokręceniu.
  • Możliwa przyczyna: Prawdopodobnie uszkodzona została uszczelka (w śrubunku) lub oring (w odpowietrzniku). Konieczne będzie spuszczenie wody z części instalacji i wymiana uszczelnienia.
• Problem: Problem z zapowietrzaniem powraca co kilka dni/tygodni.
  • Możliwa przyczyna: To sygnał większego problemu. Najprawdopodobniej masz nieszczelność w instalacji, przez którą zasysane jest powietrze, lub problem z naczyniem wzbiorczym (brak „poduszki” powietrznej). W tym przypadku konieczna jest dokładna diagnostyka instalacji przez fachowca.

Jak zapobiegać zapowietrzaniu się wężownicy w przyszłości?

Odpowietrzanie to leczenie objawów. Znacznie lepiej jest zapobiegać chorobie. Aby cieszyć się bezproblemowym działaniem instalacji C.W.U., stosuj się do poniższych zasad:

1. Regularnie kontroluj ciśnienie: Przynajmniej raz w miesiącu sprawdzaj ciśnienie na manometrze kotła. Utrzymuj je na stałym, zalecanym poziomie.
2. Dbaj o szczelność instalacji: Zwracaj uwagę na wszelkie ślady wilgoci przy grzejnikach, zaworach i złączkach. Szybkie usuwanie nieszczelności zapobiega zasysaniu powietrza.
3. Zainwestuj w odpowietrznik automatyczny: Jeśli Twój bojler go nie posiada, jego montaż jest najlepszą inwestycją w komfort i spokój. Dobrej jakości odpowietrznik automatyczny będzie na bieżąco usuwał nawet najmniejsze ilości powietrza z układu.
4. Profesjonalny montaż i serwis: Upewnij się, że Twoja instalacja została wykonana zgodnie ze sztuką. Regularne przeglądy kotła i całej instalacji pozwolą na wczesne wykrycie potencjalnych problemów.

Prawidłowe odpowietrzenie wężownicy w bojlerze to umiejętność, która pozwala zaoszczędzić czas, pieniądze i nerwy. Postępując zgodnie z powyższymi wskazówkami, poradzisz sobie z tym zadaniem bezpiecznie i skutecznie, przywracając komfort ciepłej wody w Twoim domu. Pamiętaj jednak, że w przypadku powtarzających się problemów lub jakichkolwiek wątpliwości, zawsze warto skonsultować się z doświadczonym hydraulikiem.

Źródła / Odniesienia:
1. https://opalzgory.pl/jak-odpowietrzyc-wezownice-w-bojlerze/
2. https://pelletradlin.pl/jak-odpowietrzyc-wezownice-w-bojlerze/
3. https://nowoczesnecieplownictwo.pl/jak-odpowietrzyc-wezownice-w-bojlerze-i-uniknac-problemow-z-cieplem
4. https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic3258086.html